Xem vảy gà bắt đầu từ đâu: gọi tên các hàng vảy và con vảy án thiên

Dân chơi gà hay nói với nhau về vảy: con này án thiên, con kia phủ địa, con nọ vấn cán. Người mới nghe thì thấy huyền bí, mà nhìn vào chân con gà lại chỉ thấy một đống vảy na ná nhau. Vướng là vướng ở chỗ chưa gọi được tên các hàng vảy.

Cái cán và mấy hàng vảy trên đó

Phần ống chân từ gối xuống bàn, trong nghề gọi là cái cán. Trên cán có mấy hàng vảy, mỗi hàng một tên:

• Hàng thành (hàng ngoại) — chạy theo ngón ngoại thẳng lên gối, nằm bên ngoài mặt tiền.
• Hàng quách (hàng nội) — chạy theo ngón giữa thẳng lên gối, nằm bên trong mặt tiền.
• Hàng hậu — hàng vảy lớn chạy sau cán.
• Hàng độ — từ cựa ngược lên gối.
• Hàng kẽm — kẹp giữa hàng hậu và hàng độ, phía mặt trong.
• Hàng biên — hàng nhỏ nằm giữa hàng thành và hàng hậu.
• Hàng thới — chạy theo ngón thới.

Hai hàng thành và quách ở mặt tiền là nơi đóng phần lớn những con vảy được cho là quý, nên soi gà thì soi mặt tiền trước cho đỡ mất thì giờ.

Con vảy dễ nhìn nhất: án thiên

Án thiên là một vảy lớn đóng ở trên cùng của cán, sát ngay đầu gối. Chữ nghĩa nói hết rồi: án là che, thiên là trời — con vảy nằm cao nhất, như che lấy khoảng trời trên đầu cái chân gà.

Chỗ người mới hay nhầm: nó phải lớn thật, nhìn vào là thấy nổi hẳn lên so với những vảy chung quanh. Một cặp vảy thường nằm sát gối thì không phải án thiên. Và nếu con vảy lớn đó đóng dưới cựa thì tên nó là phủ địa, chuyện khác hẳn.

Chi tiết ba kiểu đóng của án thiên, dạng tam tài, cùng mấy con vảy hay bị gọi lẫn, tôi viết kỹ trong bài này: chuyên đề xem vảy gà kỳ 1 — vảy án thiên. Chuyên đề ra mỗi ngày một loại vảy, ai muốn theo thì ghé đọc dần.

Mấy điều nên nhớ khi soi vảy

Lau sạch chân trước đã — chân dính đất thì vảy nào cũng thành vảy lạ. Soi nghiêng ánh sáng chứ đừng soi thẳng, nghiêng đèn thì chân vảy mới nổi. Xem đủ cả hai chân, vì vảy quý thường được tính khi đóng cân đối. Và xem lúc gà đứng tự nhiên, bẻ gập gối là xô hàng vảy, nhìn sai ngay.

Nói cho sòng phẳng: vảy là kinh nghiệm hàng trăm năm của người nuôi gà, đáng học, nhưng không phải lá bùa. Một con gà hay là tổng của dòng giống, cách nuôi, cách tập và thế đòn. Vảy giúp mình chọn nhanh hơn khi đứng trước hai ba con na ná nhau, chứ không thay được việc xem gà đá thật — mà muốn xem gà đá thật thì cứ mở CuLu39, vào là coi được, không phải đăng ký gì.