Chuyên đề xem vảy gà kỳ 5: vảy huyền trâm, chấm đen nhỏ nằm trong khe ngang cựa

Bốn kỳ vừa rồi — án thiên, án vân, vấn cán, phủ địa — dạy anh em một thói: cầm chân gà lên là mắt đi tìm cái gì to. Con vảy lớn vắt ngang cán, hai hàng nhập lại, thấy từ xa. Kỳ này tôi kể một con ngược hẳn, và phải bẻ cái thói kia ngay: vảy huyền trâm — một chấm đen bé bằng hạt đậu, lướt mắt qua là mất.

Ai không tập được cách nhìn kỹ từ bây giờ thì về sau bỏ sót cả một họ vảy quý, vì vảy quý không phải lúc nào cũng to.

Bốn dấu hiệu nhận ra huyền trâm

Nhỏ. Nhỏ hơn hẳn mấy con vảy quanh nó. Không ghé sát thì không thấy — khác hoàn toàn bốn kỳ trước.

Đen. Đây là dấu hiệu mạnh nhất. Tài liệu chép đen tuyền, có nơi nói đen hoặc nâu sẫm, cạnh rõ, mặt vảy dày hơn vảy thường. Trên cái cán vàng của con gà thì một chấm đen như vậy nổi lên rất rõ, quen mắt rồi là thấy ngay.

Nằm trong khe, không thuộc hàng nào. Chỗ này quan trọng nhất và cũng là chỗ nhiều người nhìn sai. Huyền trâm không nằm trên mặt một con vảy của hàng thành, cũng không nằm trên mặt một con vảy của hàng quách — nó lọt vào cái khe giữa hai hàng, như bị kẹp vào đó. Chấm đen nằm chính giữa mặt một con vảy to thì đó là đốm, là vết, không phải huyền trâm.

Ngang tầm cựa. Cái cựa là mốc. Bản được chép nhiều nhất nói con vảy này đóng ngang cựa.

Hai dạng đóng, và cái tên tam huyền trâm

Tài liệu chia hai dạng, khác nhau đúng ở độ cao, bản chất vẫn là một chấm đen nhỏ trong khe:

• Ngang cựa — dạng được khen nhiều nhất. Người xưa gán cho nó lối đá có lực, bền sức, đòn ra gọn, chịu trận giỏi hơn gà thường.
• Dưới cựa — vẫn xếp là gà dữ, nhưng xa cựa nên bị đánh giá thấp hơn một bậc.

Còn tam huyền trâm thì anh em nghe ba cách hiểu khác nhau hẳn, tôi nói rõ ra đây để khỏi cãi nhau vô ích: có nơi bảo là chân mang cả hai dạng ngang cựa lẫn dưới cựa; có nơi bảo là gà có vảy ở cả hai chân; lại có nơi bảo phải là con vảy ấy xuất hiện ba lần liên tiếp trên một cán. Điểm duy nhất mọi nơi đồng ý: dạng nào được gọi là tam huyền trâm thì cũng hiếm hơn và được chuộng hơn con đơn lẻ.

Chỗ các nguồn nói vênh nhau

Kỳ này vênh nhiều hơn mấy kỳ trước, tôi liệt kê thẳng:

Hình dáng. Phần lớn bài tả hình thoi, có nơi tả hình móng trâu, có nơi lại tả là một vệt dài mảnh như cây trâm cài tóc — mà cái tên "huyền trâm", hiểu nôm na là cây trâm đen, nghe ra thì hợp với cách tả sau cùng. Theo tôi, màu và vị trí mới là thứ đáng tin; hình thì tuỳ con, đừng bắt nó phải vuông vức đúng hình thoi mới chịu.

Vị trí. Đa số chép vùng cựa, nhưng có bản tả huyền trâm nằm sát dưới gối. Hai bản cách nhau cả một cái cán chân. Tôi theo bản vùng cựa vì nhiều nơi chép nhất, song gặp người nói kiểu kia thì cũng đừng vội bảo người ta sai.

Dạng nào hiếm hơn. Có bài bảo ngang cựa ít gặp nhất, có bài bảo ngược lại. Vênh thẳng thừng, mà cãi cái nào hiếm hơn thì chẳng giải quyết được gì — cả hai đều hiếm.

Độ hiếm. Có bài phán nghìn con mới có một con. Con số đó không ai đếm được, nghe cho vui. Chắc chắn là nó hiếm thật, hiếm tới mức nhiều người chơi lâu năm chưa sờ tận tay bao giờ.

Ba thứ hay bị nhầm là huyền trâm

Vết bẩn, vết sẹo. Thứ gây nhầm nhiều nhất. Chân lấm bùn, dính phân, hay vết thâm sau trận đá — nhìn hệt một chấm đen. Cách thử đơn giản nhất trần đời: lau. Khăn ẩm lau sạch cả cán rồi xem lại. Lau mất là bẩn. Lau không mất mà vẫn nằm đúng trong khe, cạnh gọn, mặt vảy dày lên — lúc đó mới bàn tiếp.

Chân vốn sẫm màu. Gà chân xanh, chân chì, chân đen thì vảy đã sẫm sẵn, chấm đen nổi không rõ. Loại chân này phải dựa vào cái khe, đừng dựa vào màu.

Vảy bị làm giả. Cái này tôi nói thẳng: tài liệu có cảnh báo chuyện tô, nhuộm, can thiệp vào chân gà để tạo ra con vảy quý. Nghe bẩn nhưng có thật. Con vảy càng bị đồn là đắt thì càng dễ bị làm giả, mà huyền trâm chỉ là một chấm đen bé xíu thì làm giả quá dễ. Nên: xem ngoài nắng chứ đừng xem dưới đèn vàng, lau trước khi xem, và quan trọng nhất là xem lại sau vài hôm. Màu tô không bền, vảy thật thì mấy hôm sau vẫn y nguyên.

Soi thế nào cho đỡ sai

Để gà đứng yên trên nền phẳng, chân chịu lực. Xách chân lên là da chùng, vảy xô vào nhau, cái khe khép lại, nhìn hỏng hết.

Lau sạch cán trước. Bước này không bỏ được.

Rà dọc cái khe giữa hàng thành và hàng quách, lấy cựa làm mốc, từ cựa lên một đoạn rồi từ cựa xuống một đoạn. Rà dọc khe chứ đừng nhìn tổng thể cả cán — nhìn tổng thể là con vảy nhỏ chìm mất.

Nghiêng đèn hoặc xoay chân cho ánh sáng chéo. Huyền trâm dày hơn vảy thường, ánh sáng chéo tạo bóng, nhờ cái bóng đó mà thấy.

Xem cả hai chân. Một chân có một chân không cũng là chuyện bình thường, nhưng biết thì vẫn hơn.

Và câu tôi nhắc mỗi kỳ

Huyền trâm không phải lá bùa. Nó hiếm, nó đẹp, tìm thấy thì đáng mừng. Nhưng nó chỉ là cái dấu nói rằng con gà này có chỗ khác thường, đáng xem tiếp — chứ không phải tờ giấy bảo đảm sẽ thắng. Gà hay là chuyện của dòng giống, của người nuôi, của cách tập, của cái gan con gà khi vào trận. Có con mang huyền trâm mà ra trường là co giò chạy, có con vảy xấu tứ bề mà đá tới cùng.

Riêng với con này tôi nói thêm một ý: nó đáng học không hẳn vì quý, mà vì nó tập cho mình thói quen nhìn kỹ. Ai quen tìm huyền trâm rồi thì những con vảy nhỏ khác cũng không trốn được mắt nữa. Bài gốc đầy đủ hơn, có hình minh hoạ đúng vị trí con vảy trong khe, tôi để ở đây: Chuyên đề xem vảy gà kỳ 5: vảy huyền trâm, chấm đen nhỏ nằm trong khe ngang cựa. Cả chuỗi chuyên đề xem vảy gà cùng các trận đá gà Campuchia xem lại được, anh em ghé CuLu39.

Anh em muốn nhận thông báo trận mới và bài mới sớm nhất thì vào nhóm Telegram của tụi tôi: https://t.me/+g6orpvZAbbtkNDMx